الشيخ أبو الفتوح الرازي
297
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
انداختن گرفتند ، همه تيرها به آب فرو شد مگر تير زكريّا كه بر سر آب بماند . سدّى گفت : تيرها در آب انداختند ، همه آب ببرد مگر تير زكريّا كه بر سر آب ايستاده بماند . چون حال چنين بود ، دست بداشتند و او را به زكريّا تسليم كردند . و الكافل و الكفيل واحد يقال : كفل فلان لفلان بكذا و تكفّل به ، قال الشّاعر : فهو ( 1 ) لضلال الهوامي ( 2 ) كافل و حجّت آنان كه به تخفيف خواندند ، قوله تعالى : أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ ( 3 ) ، و قوله تعالى ( 4 ) : هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَه لَكُمْ ( 5 ) . و به يك روايت از ابن كثير آمد : « و كفلها » بكسر الفاء قياسا على ضمن فهو كفيل و ضمين ، چنان كه سمع فهو سميع ، و علم فهو عليم ، و كفل فهو كافل قياسا على نظيره : قتل فهو قاتل . و در مصحف عبد اللَّه مسعود هست ( 6 ) : و اكفلها زكريا ، نظيره قوله ( 7 ) : فَقالَ أَكْفِلْنِيها وَعَزَّنِي فِي الْخِطابِ ( 8 ) . و زكريّا - عليه السلام - پيغمبرى ( 9 ) بود معروف ، و هو زكريّا بن آذر بن مسلم بن صدوق ( 10 ) من اولاد سليمان بن داودند - عليهما السلام . و « زكريّا » به قصر لغت است ، و آن قراءت حمزه و كسائى و خلف و حفص است ، و به مدّ قراءت قرّاء است . زكريّا او را به ( 11 ) خانه برد و به خاله او سپرد و دايه ( 12 ) بگرفت تا شير مىداد او را . چون بزرگ شد و بالغ گشت براى او محرابى بنا كرد ، يعنى صومعه ( 13 ) ، و در آن بر بالاى كرد چنان كه جز به نردبان بر او نشايستى شدن ( 14 ) - چنان كه در خانه كعبه هست .
--> ( 1 ) . دب ، آج ، لب ، مر : هو . ( 2 ) . كذا : در اساس و همه نسخه بدلها : تفسير طبرى ( 3 / 242 ) : الهوافى ، و قد روى : الهوام . ( 3 ) . سوره آل عمران ( 3 ) آيه 44 . ( 4 ) . دب ، آج ، لب جلّ جلاله . ( 5 ) . سوره قصص ( 28 ) آيه 12 . ( 6 ) . اساس : است ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر تعالى . ( 8 ) . سوره ص ( 38 ) آيه 23 . ( 9 ) . وز ، دب : پيغامبرى . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : صدوف . ( 11 ) . وز : با . ( 12 ) . فق : دايه / دايه اى . ( 13 ) . فق : صومعه / صومعه اى . ( 14 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : نتوانستند شدن .